ⓘ Enzyklopädie. Schon gewusst? Seite 193



                                               

Assibilatschoon

Vun Assibilatschoon warrt snackt, wenn dör Luudwannel en Luud sik to den Zischluud /s/ wannelt. Bispelen: Bi den tweten germaanschen Luudwannel hett dat Hoochdüütsche dat t zu tz oder ss wannelt: plattdüütsch Katt → hoochdüütsch Katze, plattdüüts ...

                                               

Autonome Spraak

En autonome Spraak is ene Spraak, de egene Normen hett un vull gellen deit. Autonome Spraken doot Wöör- un Grammatikböker hebben un dat gifft Literatur in de Spraak. Autonome Spraken sünd also in’e Regel Standardspraken. De Gegensatz is ene heter ...

                                               

Besinner

Besinners sünd bi en starvende oder dode Spraak de Lüüd, de Spraak nich mehr aktiv snacken köönt, de sik aver noch op enkelte Wöör un Utdrück oder korte Texten besinnen köönt. De Besinners gegenöver staht Lüüd, de Spraak richtig snacken köönt, un ...

                                               

Henk Bloemhoff

Henk Bloemhoff is en Spraakwetenschopper, de sik speziell mit de Morphologie un Fonologie von dat Stellingwarfs utenannersett. He is vörall bekennt as Streektaalfunktionär von dat Stellingwarfs bi de Stellingwarver Schrieversronte un dordör, dat ...

                                               

Bookwoord

En Bookwoord betekent op de een Sied en Woord, dat blot noch in Böker opdükert un in de normale Spraak kuum noch oder gor nich mehr vörkummt. Op de anner Sied betekent dat aver ok Wöör, de ut de Böker wedder in de normale Spraak opnahmen worrn sü ...

                                               

Dackspraak

Ene Dackspraak is ene Spraak oder ene Spraakebene, de in gröttere Rebeden as eenheitliche Spraak över de Dialekten staht. De Dialekten sünd faken blots op lütte Rebeden begrenzt. Lüüd vun wieder weg snackt Dialekten, de jümmer gröttere Ünnersched ...

                                               

Hendrik Entjes

Hendrik Entjes weer Dialektoloog un Perfesser för Nedersaksisch an de Rieksuniversität Grunning. As Kind keem he na Vroomshoop, wo he opwussen is. He hett Lexen in Nedderlandsch in Almelo, Amersfoort un Zwolle geven. Van 1960 bet 1964 weer he Lek ...

                                               

Etymologie

De Etymologie seggt di, woneem en Woort vun kümmt. Ton Bispill de Trecker. De kümmt vun dat plattdüütsche un nedderlannsche Woord trecken / trekken. En Trecker is een oder ok wat, de oder dat wat treckt. Dat Woord trecken hett en olen indogermans ...

                                               

Exonym

En Exonym is in de Künn vun dat Namensgeven, de Toponomastik, en Oortsbeteknen oder anner Egennaam, de – inn Gegensatz tot Endonym – nich an dissen Oort, man an enen annern Oort bruukt warrt. Bispelen för Exonymen sünd Venedig för Venezia, Rom fö ...

                                               

Frömdwoord

En Frömdwoord is en Woord, dat ut een Spraak in en annere övernahmen worrn is. Anners as dat Lehnwoord is disse frömme Herkumst bi dat Frömdwoord noch to kennen. De Gegensatz to Frömd- un Lehnwöör sünd de Arvwöör, de al so lang Deel vun de Spraak ...

                                               

Generisch Maskulinum

En generisch Maskulinum is dat, wenn de maskuline Form vun en Woort ok Froenslüde mit bedüden deit. Dat kümmt sunnerlich vör bi Beteknungen för Berope un bi Substantive, de Lüde beteken doot, de wat maken doot. Blangenbi gifft dat ok noch generis ...

                                               

Grammatik

De Grammatik ünnersöcht de Regeln vun Spraken. De Sett vun Regeln vun en Spraak warrt ok de Grammatik vun de Spraak nöömt. Mit Hülp van de Grammatik kunn een ton Beispeel een Objekt van dat Subjekt unnerscheeden, dat heet dat word klarer, woneem ...

                                               

Hapax legomenon

En Hapax legomenon is en Woord, dat in en Text, en Textkorpus oder sogor in all opschreven Warken von en ganze Spraak blot eenmal vörkummt. En Bispeel is dat Woord sassesche Woord thimm, dat blot eenmal in’n Heliand vörkummt un ans narms wedder i ...

                                               

Heteronome Spraak

En heteronome Spraak is ene Spraak, de keen egene Normen hett un nich vull gellen deit. Heteronome Spraken hebbt normalerwies keen fasten Woortschatz un keen faste Grammatik, de in Wöör- un Grammatikböker fastleggt is, un dat gifft kuum Literatur ...

                                               

Internatschonal Phoneetsch Alphabet

Dat Internatschonale Phoneetsche Alphabet is en phoneetschet Alphabet. Dat meent, dat en Sammeln vun Tekens bargt, mit de Luden vun alle minschlichen Spraken fast exakt beschreven un noteert warrn köönt. Dat Alphabet is vun de International Phone ...

                                               

Geert Kocks

Geert Hendrik Kocks weer en Spraakwetenschopper. Kocks is 1936 as tweet Söhn von Kees Cornelis Kocks un Annie Anna Katrina Mensen in Barger-Oosterveld boren. Na de Volksschool güng he na dat Aartsbisschoppelijk Klein Seminarie in Apeldoorn un het ...

                                               

Koiné (Spraakwetenschop)

In de hüdige Spraakwetenschop warrt dat Woort Koiné, dat vun de Greeksche Gemeenspraak Koiné herkümmt, ganz allgemeen as Woort för en "Gemeenspraak" nahmen. En Gemeenspraak oder "Koiné" is jedeen Dialekt, de sik mank en Gemeenschop vun Spraken un ...

                                               

Koloniaaldialekt

Koloniaaldialekt is en Begreep för de düütschen Dialekten, de sik in Rebeden rutbillt hebbt, in de vörher keen Düütsche leevt hebbt, man Balten, Slawen, Fresen oder Dänen.

                                               

Koodwessel

Koodwessel is en Utdruck ut de Spraakwetenschop för dat Wesseln vun de Spraak merrnmang in en Gespreek oder sogor enen Satz. Dat kann vörkamen, wenn de Person, de snackt, mehr as ene Spraak kann. Bestimmte Gedanken köönt in welk Spraakformen bete ...

                                               

Kreoolspraak

En Kreoolspraak is Spraak, de vun en Pidginspraak afstammt un de Moderspraak vun en Gemeenschop wurrn is. För dissen Perzess bruukt en tominnst twee Spraken: de Substraatspraak: dat is de Spraak, de vun disse Gemeenschop fröher snackt worr. de Su ...

                                               

Lehnwoort

Een Lehnwoort is een Woort, dat ut een annere Spraak entlehnt is. De Ünnerscheed ton Frömdwoort is, dat Lehnwoort nich lieks as een frömden Woort künnig ward. Lehnwöör sünd tomest vör teemlich langer Tied ut een anner Spraak övernommen un sünd mi ...

                                               

Lexem

Een Lexem is een Eenheit in een Spraak, de vunwegen de Grammatik verscheden Formen upwiesen deit. Düsse verscheden Formen weert grammatische Wöör nömmt. Droom un Drööm sund twee grammatische Wöör vun dat eene Lexem DROOM. Just so is dat ok bi de ...

                                               

Mengelwoort

En Mengelwoort, ok Schachtelwoort oder Kufferwoort is en Kunstwoort, dat ut tominnst twee Wöör besteiht, de tohopenschaven weert. Dor weert de Woortdeele bi to en ne’en Begreep tosamensmolten, de ganz wat Ne’ets bedüden deit. De Perzess, de dor b ...

                                               

Metathees

Metathees is en Luudwannel, bi den de Luden in en Woort in ehr Positschoon in’t Woort uttuuscht warrt. De Metathees warrt to’n Bispeel utlööst, wenn de Phonotaktik bi dat Woort nich mehr passt, dat heet, dat de Bookstaven, de blangenenanner staht ...

                                               

Nedderdüütsch

De Begreep Nedderdüütsch steiht för westgermaansche Spraken, de den tweten germaanschen Luudwannel nich mitmaakt hebbt. De Begreep steiht also för dat Plattdüütsche un dat Nedderfränksche tohoop. He warrt faken aver ok för dat Plattdüütsche allee ...

                                               

Neosassismus

En Neosassismus is en Begreep för Wöör, de int Plattdüütsche nee billt warrt. Dat passeert meerstendeels denn, wenn dat Plattdüütsche sülvst keen egen Woord för en Saakverhoold levert or wenn en keen Anglizismus or en düütsch Woord övernehmen wil ...

                                               

Plattdüütsch Inwark op annere Spraken

De plattdüütsche Spraak un vör allen ehr Vörweser, de middelnedderdüütsche Spraak, hebbt op vele annere Spraken inwarkt. Besünners in’e Tiet vun’e Hanse, as Middelnedderdüütsch de Lingua franca in’n Hannel an Noord- un Oostsee twischen England un ...

                                               

Siemon Reker

Siemon Jan Hendrik Reker is sied 2007 Perfesser för Grünneger Spraak un Kultur an de Rieksuniversität Grünnen. Von 1984 bet 2007 weer he bi ’t Nedersaksisch Instituut Dialektbeopdragter. He weer ampart de eerste Dialektbeopdragte, den dat in Nedd ...

                                               

Rhotazismus

Rhotazismus is en Luudwannel, bi den sik en /d, /t, /l/ oder /s/ to en /r/ wannelt. En Bispeel sünd plattdüütsche Dialekten in Mekelnborg, bi de sik Wöör so as wedder, Ledder to werrer un Lerrer wannelt hebbt. De Rhotazismus kann dorbi över de Tw ...

                                               

Schien-Frömdwoord

En Schien-Frömdwoord is en Woord, dat so lett, as wenn dat as Frömdwoord ut en annere Spraak nee in en Spraak opnahmen worrn is, ahn dat Woord in de annere Spraak överhaupt gifft. En Bispeel is dat Woord Showmaster, dat engelsch lett, aver dat de ...

                                               

Schrievwies

Dat gifft för de germaanschen Spraken, wo ok dat Plattdüütsche tohöört, tominnst twee Ansätt, sied dat in dat 18. un 19. Johrhunnert för dat Hoochdüütsche en grötter Diskuschoon över dat rechte Schrieven - dat Rechtschrieven - geev. Dor weern de ...

                                               

Smuddelwoord

En Smuddelwoord is en Woord, dat in de Sellschop nich good leden is. So’n Wöör kaamt faken ut de Rebeden Sexualität un Schieten, vergliekt Minschen mit Deerten un sett annere Mischen raf. Ok Begrepen, de op Godd anspeelt, sünd faken. Dat Bruken v ...

                                               

Spraak

De Begreep Spraak, oostfr. Taal, warrt inn Allgemenen verstahn as en Beteken vun jeed mehr oder weniger kumplexe Form vun Kommunikatschoon in de Form vun Tekens, de alltohoop en System formt. Dat Woort kann dorbi dat System beteken as Allheel, wo ...

                                               

Spraakwetenschop

De Spraakwetenschop is de Wetenschop vun de minschliche Spraak. Linguistik is en Woort, dat al Wetenschoppen tohopenfaten deit, de sik mit de Spraak up de een oder annere Aart utneensett. De welken meent ok, de Linguistik weer en Ünnerdeel vun de ...

                                               

Substraatspraak

Wenn en Gemeinschop fröher en anner Spraak snackt hett as hüüt, dann nöömt de Spraakwetenschop de ole Spraak Substraatspraak (un de niege Superstraatspraak. Dat Woort kummt ut dat Latiensche: substratum heet Laag un Substratum is de ünnere Laag v ...

                                               

Tifinagh-Schrift

Tifinagh is de Schrift vun de Tuareg. Se kümmt vun de Berbers her. Dat lett wahrschienlich, datt se ut de Phönikier ehr Alphabet herkamen is. Dat Alphabet hett 21 bit 27 Teken, dat is in jede Kuntrei anners. Vokalen gifft dat nich. Tifinagh kann ...

                                               

Ismael Tressmann

Ismael Tressmann is en portugeeschen Spraakwetenschopper, de sik ünner annern mit de pommersche Spraak in Brasilien utenannersett hett. Tressmann weer toeerst evangeelsch-lutherschen Pastoor in de Gemeen Espigão do Oeste. Dor hett he sik mit de S ...

                                               

Tungenbreker

En Tungenbreker is en Satz oder en Woort, wat swoor uttospreken is. Binah elke Spraak kennt jem. Tungenbrekers sünd vör allen eenfacher uttospreken, wenn man de Spraak nich snackt, aver woll weet, woans de fonetisch utspraken warrt. Tungenbrekers ...

                                               

Tweeklang

Bi en Tweeklang gaht de beiden Vokalen een in den annern över. De twee Delen vun den Tweeklang liggt tosamen in ene Sülv. Wenn de Grenz twuschen twee Sülven togliek twuschen twee Vokalen dörlopen deit as bi "Cha-os", denn so is dat keen Diphtong, ...

                                               

Utlehntransfer

En Utlehntransfer passeert, wenn en mehrsprakigen Spreker bi dat Snacken in de een Spraak spontan Utdrück ut de annere Spraak in siene Sätz inföögt. Dorbi warrt, anners as bi den Koodwessel nich de ganze Spraak wesselt, sünnern man blots enkelte ...

                                               

Verein für niederdeutsche Sprachforschung

De Verein für niederdeutsche Sprachforschung will de nedderdüütsch Spraak wetenschooplig utforschen. De Vereen is 1874 in Hamborg vun August Lübben un Anndere grünnt worrn. Hüüt hett de Vereen üm un bi 400 Liddmaten. Elk Johr siet 1875 gifft de V ...

                                               

Volksetymologie

Ene Volksetymologie is ene Etymologie, de vun de eenfachen Minschen ahn Spraakutbillung opstellt warrt. Dorbi warrt de Wöör, bi de ans nich kloor is, woneem se vun afkaamt, op Wuddeln trüchföhrt, de na den Klang passt, de aver nich to de echte Ge ...

                                               

Elis Wadstein

Nils Elis Wadstein weer en sweedschen Spraakwetenschopper. Wadstein is in Torshälla boren un güng in Eskilstuna un Stockholm na School. An de Universität Uppsala hett he denn Germanistik un Skandinavistik studeert. Mit en Stipendium von Jacob Jon ...

                                               

Woortaart

Wat de Woortaarten angeiht, gifft dat verscheden Theorien. In de ole Grammatik, de al in de Tiet vun de Antike upstellt wurrn is, geev dat de Lehr vun de tein Woortarten Dionysios Thrax. In use Tiet hett Hans Glinz dorgegen de Lehr vun de fiev Wo ...

                                               

Wörtel (Linguistik)

Mit Wörtel oder ok Wuddel meent de Spraakwetenschop den Karn vun en Woort, de Bedüden driggt. De Wörtel vun en Woort billt dormit de lüttste Eenheit för dat Billen vun Wöör. Dat is nich datsülvige as de Woortstamm. De Woortstamm is de Utgansform ...

                                               

Wöörbook

En Wöörbook is en Nakieksel, dat de Woortbedüden vun en Spraak oder anner spraakliche Eenheiten gifft, meest in en alphabetisch sorteerte List. För jeden Indrag warrt faken verkloren Informatschonen oder spraakliche Äquivalent geven. En Wöörbook ...

                                               

Öllste Inwahners vun Amerika

Siet dat de Europäers Amerika opdecken, hett man sik fraagt, wokeen de öllsten Inwahners vun Amerika weren, wo se rutkemen un woans se de Amerikas recken. Sülvst wenn dat veel Theorien gifft sünd de Wetenschopplers noch nich inverstahn. De eerste ...

                                               

Akt vun Tilsit

De Akt vun Tilsit weer en Petition vun’n Volksraat vun Prüßisch-Litauen, de an’n 30. November 1918 in Tilsit vun twee Dutz prüßisch-litausche Intellektuelle ünnertekent worrn is un feddern dee, dat Lüttlitauen, wo en Minnerheit vun Litauers leven ...

                                               

Vörder Register

Dat Vörder Register is en List, de Arzbischop Johann III. Rode von Wale in de Tied von 1498 bet 1500 hett trechmaken laten. Dat vertekent den Besitt von de Kark in dat Stift Bremen. De Arzbischöp von Bremen hebbt to disse Tied op de Borg Vöör in ...

                                               

Waliesch Spraaksellschop

De Waliesch Spraaksellschop is en Akschoonsgrupp in Wales, de sik för de Rechten vun de waliesche Spraak insetten doot. De Grupp is an’n 4. August 1962 in Pontarddulais grünnt worrn. En richtig Satzung harr se aver eerst vun’n 13. Mai 1963 af an. ...

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →